Rzeźbiarz i blok marmuru
Gdy pytano Michała Anioła, jak tworzy swoje rzeźby, odpowiadał, że figura już tam była — wewnątrz surowego bloku marmuru, całkowicie idealna i gotowa. Jego zadaniem jako rzeźbiarza nie było „tworzenie” czegoś nowego, lecz żmudne, precyzyjne odłupywanie zbędnych kawałków kamienia, które zasłaniały arcydzieło.
Źródło i pochodzenie
anegdota tradycyjnie przypisywana Michałowi Aniołowi (autentyczność dosłownych słów niepotwierdzona)
Co naprawdę wiemy
sama postawa twórcza Michała Anioła jest dobrze udokumentowana (m.in. u Vasariego), ale to konkretne, spopularyzowane sformułowanie to raczej narosła z czasem anegdota niż udokumentowany cytat.
Interpretacja
To zasada odróżnienia esencji od osobowości. Człowiek rodzi się z czystą esencją (marmur w środku), ale przez wychowanie i nawyki obrasta warstwą fałszywej osobowości (zbędny kamień). Rozwój nie polega na dodawaniu nowych cech czy wiedzy, ale na usuwaniu automatyzmów, by odsłonić to, kim się naprawdę jest.